Detay Haberler
Ana Sayfa Ôľ║ A├ľF Ôľ║ Siyaset Sosyolojisi 4.├ťnite Ders ├ľzeti Notlar─▒

Siyaset Sosyolojisi 4.├ťnite Ders ├ľzeti Notlar─▒

Siyaset Sosyolojisi 4.├ťnite Ders ├ľzeti Notlar─▒


├ťnite 4: Sivil Toplum ve Devlet

Sivil Toplum Kavramı
Sivil toplum kavram─▒, kelime anlam─▒ olarak devletin d─▒┼č─▒ndaki sosyal kurum ve yap─▒lardan olu┼čan toplumsal alan─▒ tan─▒mlamak ├╝zere kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ailenin ve devlet kurumlar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda, bireylerin g├Ân├╝ll├╝ olarak yer ald─▒─č─▒ ve ├Ârg├╝tlendi─či toplumsal ili┼čkiler a─č─▒d─▒r. Bu a─č i├žerisinde piyasa ve piyasa kurumlar─▒, g├Ân├╝ll├╝l├╝k esas─▒na dayanan dinsel yap─▒lar, ├Âzel ve kamusal nitelikli dernek ve organizasyonlar, kamuoyu ve siyasal partiler gibi ├že┼čitli toplumsal ili┼čki bi├žimleri yer al─▒r. Toplumlar─▒n yap─▒s─▒n─▒ ve karakterini belirleyen ├╝├ž bile┼čen vard─▒r ki, bunlar sivil toplum, piyasa ve devlettir. Sivil toplum kurulu┼člar─▒ (STKÔÇÖlar), sivil toplum ├Ârg├╝tleri (ST├ľÔÇÖler), sivil toplum kurumlar─▒, g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼člar, ├╝├ž├╝nc├╝ sekt├Âr, h├╝kumet ÔÇô devlet d─▒┼č─▒ kurulu┼člar ve sivil toplumu tan─▒mlar. ├ť├ž├╝nc├╝ sekt├Âr veya devlet d─▒┼č─▒ kurulu┼člar; yard─▒m ve kalk─▒nma amac─▒ g├╝den, vergiden muaf, kar amac─▒ g├╝tmeyen ve ├žo─čunlukla uluslararas─▒ alanda faaliyet g├Âsterir. Geli┼čmi┼č ├╝lkelerde sivil toplum kurulu┼člar─▒, halk kurulu┼člar─▒ ve devlet-d─▒┼č─▒ kurulu┼člar olarak ayr─▒l─▒r. Halk kurulu┼člar─▒, demokratik ve topluluk temelli kurulu┼člar olarak belli bir ama├ž i├žin olu┼čturulmu┼č, sorunun ├ž├Âz├╝m├╝ne y├Ânelik resmi ya da gayri resmi, ge├žici, g├Ân├╝ll├╝─če dayal─▒ ├Ârg├╝tlerdir. Baz─▒ sendika ve meslek birlikleri, kooperatifler, ├žift├ži gruplar─▒, hem┼čehri dernekleri ve kad─▒n gruplar─▒ ├Ârnek olarak verilebilir. Devlet d─▒┼č─▒ kurulu┼člar ise ├╝yelerinin ├ž─▒karlar─▒n─▒ de─čil ba┼čkalar─▒n─▒n yarar─▒na y├Ânelen, k├ór amac─▒ g├╝tmeyen g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼člard─▒r. Bu kurulu┼člar genel olarak uzmanlardan olu┼čan, b├╝rokratik bir hiyerar┼čiye sahip, hesap verme gibi demokratik bir s├╝reci i├žermeyen CARE VE OXFAM gibi do─čal afetlerde yard─▒m ├╝zerine ├žal─▒┼čan ├Ârg├╝tler ile Uluslararas─▒ Af ├ľrg├╝t├╝ ve insan haklar─▒ ve ├ževre konusunda faaliyet g├Âsteren Greenpeace gibi ├Ârg├╝tlerdir.

Sivil Toplum Kavram─▒n─▒n Tarihi
1789 Frans─▒z Devrimi ve 20. y├╝zy─▒l─▒n son ├žeyre─činde Kom├╝nist rejimlerin y─▒k─▒l─▒┼č─▒yla iki ├Ânemli de─či┼čim ge├žirmi┼č olan sivil toplum, 18. y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda yurtta┼člar─▒n birbirlerine zarar vermemesini sa─člama ama├žl─▒ hukuk kurallar─▒ vas─▒tas─▒yla toplumsal ├žat─▒┼čmalar─▒ y├Ânetebilen bir siyasal toplum tipidir. Antik Yunan d├Âneminde ÔÇťiyi toplumÔÇŁ olarak tan─▒mlanan bu kavram, devlet ile bir b├╝t├╝n olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. SokratesÔÇÖe g├Âre sivillik bu toplumun karakteridir ve insan i├žin ÔÇťiyi ya┼čam─▒nÔÇŁ teminat─▒d─▒r. Benzer bir ┼čekilde Platon da ideal devletin insanlar─▒n al├žak g├Ân├╝ll├╝k ve adalet gibi sivil de─čerlere kendilerini adad─▒klar─▒ toplum olarak g├Ârm├╝┼čt├╝r. Filozofa g├Âre kral─▒n g├Ârevi bu erdemlere ba─čl─▒ sivilleri korumakt─▒r. Benzer bir ┼čekilde Aristo siteyi, yurtta┼člar─▒na mutluluk getirecek olan sivil erdemleri payla┼čma imk├ón─▒ veren ÔÇťkoinonia politikeÔÇŁ yani siyasal toplum olarak tan─▒mlamaktad─▒r. RomaÔÇÖda hukuk├žu ├çi├žeroÔÇÖya g├Âre ise sivil toplum, sadece siyasal bir kavram de─čil, daha ├žok hukuki bir kavramd─▒r. ÔÇťSocietas civilisÔÇŁ hukukun belirledi─či ve y├Ânlendirici ili┼čkiler ├╝zerine kurulu toplumu tan─▒mlam─▒┼čt─▒r. Sivil toplum Antik Yunan ve RomaÔÇÖda ÔÇťiyi toplumÔÇŁun kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak kullan─▒lm─▒┼č ve insanlar i├žin bar─▒┼č─▒ ve d├╝zenli ya┼čam─▒ sa─člayan, devletle b├╝t├╝n bir toplum olarak an─▒lm─▒┼čt─▒r. Orta ├ça─čda sivil toplum d├╝┼č├╝ncesi R├Ânesans─▒n sonlar─▒na kadar ortadan kalkm─▒┼čt─▒r. Bir tak─▒m siyasi geli┼čmelerden sonra krallar ordular─▒ ve olu┼čturduklar─▒ b├╝rokratik y├Ânetimleriyle tebalar─▒ ├╝zerinde tek hakim g├╝├ž haline gelmi┼čtir.

Ayd─▒nlanma filozoflar─▒, devletin bireysel ├Âzg├╝rl├╝kleri engellemesi ve kilisenin de krallara ilahi bir me┼čruiyet kazand─▒rmas─▒ sebebiyle insan─▒n ilerlemesini ve refah─▒na engel olduklar─▒na inand─▒klar─▒ i├žin kiliseyi ve kral/devleti ├Âzg├╝r iradenin ├Ân├╝ndeki en b├╝y├╝k engeller olarak g├Âr├╝rler. Toplumsal ili┼čkilerin do─čal hukuk anlay─▒┼č─▒ndan farkl─▒ bir anlay─▒┼čla kurgulanmas─▒ gerekti─či fikrinin yay─▒lmaya ba┼člamas─▒ Otuz Y─▒l Sava┼člar─▒ÔÇÖn─▒n etkisiyledir. Toplum s├Âzle┼čmesi teorisi bu d├Ânemde ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. S├Âzle┼čme teorisyenlerine g├Âre; insan─▒n, kendi do─čas─▒na uygun bir hayat s├╝rmesi, devlet ve pozitif hukukun korunmas─▒ ile olur. Thomas HobbesÔÇÖa g├Âre toplumdaki sivil ya┼čam─▒n s├╝rmesi i├žin ├žok g├╝├žl├╝ bir devlete ihtiya├ž vard─▒r ve egemen devlet, yani herkesin korkaca─č─▒ fakat g├╝venlik i├žin i├žinde ya┼čamak isteyece─či devlet, hem akl─▒n hem de ortak ├ž─▒karlar─▒n ula┼čaca─č─▒ ├ž├Âz├╝md├╝r. Di─čer yandan John Locke, s├Âzle┼čme teorisini s─▒n─▒rl─▒ bir devlet ve g├╝├žl├╝ bir toplum i├žin yorumlar. ─░nsanlar─▒n bir s├Âzle┼čme yapmak i├žin bir araya geldiklerinden dolay─▒ egemenli─čini kabul ettikleri bir toplum otoritesi olu┼čturduklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝r. Ancak bu otorite, zamanla toplum ├╝zerinde bir bask─▒ unsuru haline gelebilece─činden s─▒n─▒rland─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Locke ve Hobbes, Antik YunanÔÇÖda oldu─ču gibi sivil toplumu devletten ayr─▒ bir toplum olarak g├Ârmemi┼člerdir. Onlar, insanlar─▒n bar─▒┼č ve g├╝venlik i├žerisinde ya┼čayabilecekleri bir sistem ├Ânermi┼čler ve sivil toplumu do─čal hukuktan kaynaklanan sivil erdem ve haklar─▒n olu┼čturdu─ču sivil ya┼čam─▒ s├╝rd├╝ren bir toplum olarak g├Ârm├╝┼člerdir.

Modern d├Ânemde ise Alman filozof G.V. F. Hegel, sivil toplum kavram─▒ ├╝zerine d├╝┼č├╝nen isimlerin ba┼č─▒nda gelir. Hegel, sivil toplumu devletten ayr─▒, bireylerin ki┼čisel ├ž─▒karlar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirdikleri ve ├Âzel m├╝lkiyete sahip olduklar─▒ ili┼čkiler d├╝nyas─▒ olan ÔÇťihtiya├žlar alan─▒ÔÇŁ olarak tan─▒mlar. HegelÔÇÖe g├Âre, sivil toplum, kapitalizmin belli bir a┼čamas─▒nda ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r ve kapitalist ├ž─▒kar ili┼čkilerinin h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝ sivil toplum do─čal olarak s├╝rekli ├žat─▒┼čma ve e┼čitsizliklerin ya┼čand─▒─č─▒ bir aland─▒r. Bu sebeple toplumda ahlaki bir d├╝zenin s├╝rmesi isteniyorsa, devletin daimi egemenli─či ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r. Devlet, sivil toplumun yanl─▒┼člar─▒n─▒ d├╝zeltme yetkisine ve yetene─čine sahiptir. Modern sivil toplum kavray─▒┼č─▒ i├žerisinde bir di─čer ├Ânemli isim olan Alexis de TocquevilleÔÇÖdir, parti ve derneklerden olu┼čan bir siyasal sistemi liberal bireycilik ve devletin merkezile┼čmesine kar┼č─▒ bir denge unsuru olarak g├Ârm├╝┼čt├╝r. Demokrasi, sivil iradenin varl─▒─č─▒na ba─č─▒d─▒r. Demokratik kurumlar, zaman i├žerisinde toplum ├╝zerinde bask─▒c─▒ bir hale b├╝r├╝nebilecektir. Bu durum ancak devletin do─črudan m├╝dahale alan─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda sivil toplum ├Ârg├╝tlerinin varl─▒─č─▒ ile a┼č─▒labilir. Siyasal sistemler demokrasinin s├╝rd├╝r├╝lebilirli─či ad─▒na sivil olu┼čumlar─▒n ya┼čamas─▒na f─▒rsat vermelidir.

Bu d├Ânemin bir di─čer ├Ânemli ismi de Karl MarxÔÇÖd─▒r. Marx, devlet ve sivil toplumu bir b├╝t├╝n olarak g├Ârm├╝┼č, bu b├╝t├╝nl├╝─č├╝n kapitalist ili┼čki ve ├╝retim bi├žimlerinin yayg─▒nla┼čmas─▒yla bozuldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝r. Sivil toplumu, kapitalist ili┼čkilerin h├ókim oldu─ču bir toplumda burjuva ├ž─▒karlar─▒n─▒ temsil eden bir alan olarak g├Âr├╝r ve devletin ise bir ├╝st yap─▒ kurumu olarak, her zaman h├ókim s─▒n─▒f─▒n ├ž─▒karlar─▒n─▒ temsil etti─čini d├╝┼č├╝n├╝r. Sivil toplumun ve devletin ger├žek anlamlar─▒na kavu┼čabilmesini kapitalist ili┼čkilerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒na ba─čl─▒ g├Âr├╝r. Marx, i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n sivil toplumun demokratik kontrol├╝n├╝ ele ge├žirmesine b├╝y├╝k ├Ânem vermi┼čtir.

Modern d├Ânemdeki ├Ânemli isimlerden bir di─čeri de Marxist d├╝┼č├╝ncenin temsilcilerinden olan Antonio GramsciÔÇÖdir. Gramsci, sivil toplumu bir ├╝st yap─▒ olarak g├Âr├╝r ve bu alan─▒n sadece sosyo-ekonomik ili┼čkilerden ibaret olmad─▒─č─▒n─▒ ayn─▒ zamanda kapitalizmin hakimiyetinin s├╝rmesi i├žin gerekli olan ideolojik ve k├╝lt├╝rel ├╝retimin ger├žekle┼čti─či bir alan oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝r. GramsciÔÇÖye g├Âre sivil toplum, sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝mlendi─či aland─▒r. GramsciÔÇÖden sonra ÔÇťYeni Sol SiyasetÔÇŁ, sivil toplumu; bireyi, devletin ve piyasan─▒n y─▒k─▒c─▒ etkisine kar┼č─▒ korumada ├Ânemli g├Âr├╝rken, ÔÇťYeni Sa─čÔÇŁ ya da di─čer bir ifadeyle ÔÇťNeo-liberalÔÇŁ siyasi d├╝┼č├╝nce ise sivil toplumu kom├╝nist ve otoriter rejimlerin d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesinde gerekli olan bir m├╝cadele alan─▒ olarak g├Âr├╝r.

Postmodern d├Ânemde sivil toplum kavray─▒┼č─▒, kom├╝nizmin Sovyet ve Do─ču Avrupa ├╝lkelerinde temsil edilen bi├žimine kar┼č─▒ muhalif d├╝┼č├╝ncenin geli┼čmesi olup, 1980ÔÇÖlerde sivil toplum, bu rejimlerin temsil etti─či totaliter ve otoriter y├Ânetimlere kar┼č─▒ demokratik direni┼či olu┼čturmu┼čtur. Sivil toplum, s├Âz konusu rejimlerin y─▒k─▒lmas─▒nda etkili rol oynam─▒┼č ve siyasal toplumun yerine kullan─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Postmodern d├Ânemde sivil toplumdan anla┼č─▒lan, hem siyasal toplum hem de ├╝├ž├╝nc├╝ sekt├Ârd├╝r. Postmodern d├Ânemde sivil toplum, devlete bir alternatif de─čil onu tamamlayan ve dengeleyen bir unsur olarak g├Âr├╝l├╝r. 1990ÔÇÖl─▒ y─▒llar k├╝reselle┼čme kar┼č─▒t─▒ hareketlerin ve bir ├žok ├╝lkedeki demokratikle┼čme y├Ânelimlerinin g├Âr├╝ld├╝─č├╝ y─▒llard─▒r ve bu y─▒llar sivil toplumun her t├╝rl├╝ demokratikle┼čme ile ilgili sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝n├╝n olmad─▒─č─▒n─▒n g├Âr├╝ld├╝─č├╝ y─▒llar olmu┼čtur.

Sivil Toplum ve Demokrasi Liberallere g├Âre; toplumda bireylerin, g├Ân├╝ll├╝ ve kar┼č─▒l─▒kl─▒ i┼čbirli─či esas─▒na dayal─▒ organizasyonlar meydana getirmeleri siyasal olarak daha bilgili, daha aktif bir insan tipinin olu┼čmas─▒nda k├╝lt├╝rel bir birikim sa─člamaktad─▒r. Sivil toplumun geli┼čiminin demokratik siyasal sistemlerde daha h─▒zl─▒ olmas─▒, demokratik bir devletin sivil toplumu desteklemesi kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, demokratik bir sivil toplumun demokratik bir devleti var etmesi ile m├╝mk├╝n olmu┼čtur.

Sivil Toplum ve K├╝reselle┼čme
K├╝reselle┼čme, d├╝nya toplumlar─▒ aras─▒nda ekonomik, sosyal, k├╝lt├╝rel ve siyasal etkile┼čimin yo─čunla┼čmas─▒ olarak tan─▒mlan─▒r. Neo-liberaller i├žin k├╝reselle┼čme refah ve buna ba─čl─▒ olarak ├Âzg├╝rle┼čme olarak yorumlan─▒rken, sol d├╝┼č├╝nce taraf─▒ndan e┼čitsizlik ve bask─▒n─▒n giderek artt─▒─č─▒ bir s├╝re├žtir. Sivil toplum siyaset biliminde ÔÇťk├╝resel sivil toplumÔÇŁ olarak kavramsalla┼čm─▒┼čt─▒r. Neo-liberal siyasette k├╝resel ├žapta sivil toplum ├Ârg├╝tlerini desteklemi┼čtir. Sivil toplum teorisinin g├╝n├╝m├╝zdeki ├Ânemli isimlerinden olan John Keane, y├╝kselen ter├Âr korkular─▒na, artan ├Ân yarg─▒, ulusalc─▒l─▒k ve k├╝reselle┼čme kar┼č─▒tl─▒─č─▒na kar┼č─▒n k├╝resel sivil topluma ihtiya├ž duyuldu─čundan, demokratik ya┼čam bi├žiminin gereklili─čini belirtmi┼čtir.

21. y├╝zy─▒lda ÔÇťk├╝resel sivil toplumÔÇŁ kavram─▒, kapitalizm, d├╝nyada ya┼čanan a├žl─▒k, g├Â├ž, do─čal afet ve insan haklar─▒ gibi sorunlar dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda, demokratik d├╝┼č├╝nce ve ya┼čam a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli oldu─čunu ortaya koymaktad─▒r.

Sivil Toplum ve Devlet
Modernite yada modern d├Ânem, bat─▒da 17. y├╝zy─▒l─▒n sonu ve 18. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda Ayd─▒nlanma ve Sanayi Devrimiyle ba┼člay─▒p g├╝n├╝m├╝ze kadar gelen zaman dilimi olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r. Modernite ├Âncesi siyasal d├╝┼č├╝nce devletle toplumu organik bir b├╝t├╝n olarak g├Âr├╝rken, modern siyasal d├╝┼č├╝ncede devletle toplum birbirinden ayr─▒ yap─▒lar olarak kabul edilir. Bu ayr─▒m─▒n sebebi ise ─░talyan siyaset bilimci Norberto BobbioÔÇÖnun belirtti─či ├╝zere sivil toplumdur.

Devlet, toplumda sivil toplumu kontrol etmek isterken, sivil toplumun amac─▒ ise devletin m├╝dahalecili─čine kar┼č─▒ ├Âzerkli─čini ve ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ korumakt─▒r.

Karl Marx sivil toplum ve devletin bir b├╝t├╝n oldu─čunu d├╝┼č├╝nmektedir. Ona g├Âre kapitalizm a┼č─▒lmal─▒ ve kom├╝nizme ge├žilmelidir ve bu ger├žekle┼čti─činde devlet sivil toplum i├žerisinde kendili─činden s├Ân├╝mlenecektir. Devlet, i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n, burjuva s─▒n─▒f─▒na hizmet edilmesine sebep oldu─čundan, sivil toplumdaki ├ž─▒kar ├žat─▒┼čmalar─▒n─▒n hem sonucu hem de sebebidir.

Modern sivil toplum kavray─▒┼č─▒ i├žerisinde ├Ânemli bir yeri olan liberal d├╝┼č├╝ncenin devletin me┼čru eyleminin s─▒n─▒rlar─▒ konusunda ├že┼čitli d├╝┼č├╝nceleri i├žerdi─čini s├Âylemek m├╝mk├╝nd├╝r.

Egemenlik kuramc─▒lar─▒ Jean Bodin ve Thomas Hobbes i├žin devlet; do─čal durumun kar┼č─▒t─▒ olan medeni (sivil) durumdur. Do─čal durum, g├╝├žl├╝n├╝n zay─▒f─▒ ezdi─či, tam bir e┼čitsizlik halidir. Devlet; Bu do─čal durum kar┼č─▒s─▒nda olu┼čacak kaos haline son vermek ├╝zere insanlar─▒n bir araya gelip yapt─▒klar─▒ s├Âzle┼čmenin ├╝r├╝n├╝d├╝r. ─░nsanlar─▒n kendisinden korkarak itaat edecekleri egemen devlet, ÔÇťleviathanÔÇŁ, yasa ve kurumlar─▒yla ayn─▒ zamanda sivil toplumun yans─▒mas─▒d─▒r. Devletli toplum, kaostan kurtulan, d├╝zenin h├ókim oldu─ču sivil toplumdur.

Klasik liberalizm i├žerisinde ├Ânemli isimler olan Samuel Pufendorf, John Locke, Immanuel Kant, Fizyokratlar, ─░sko├ž Ayd─▒nlanmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝rlerine (Adam Ferguson ve Adam Smith gibi) g├Âre toplum do─čald─▒r. Dolay─▒s─▒yla do─ča devlet taraf─▒ndan korunmal─▒d─▒r. Do─čal durumda insanlar─▒n, ya┼čam ve m├╝lkiyet haklar─▒ gibi kutsal haklar─▒ vard─▒r. Bu haklar─▒n adil bir ┼čekilde kullan─▒lmas─▒ i├žinse bir hakeme ihtiya├ž duyulur. B├Âylece s├Âzle┼čmeyle do─čal durumdan devletli topluma yani sivil topluma ge├žerler.

├ľnemli d├╝┼č├╝n├╝r Thomas PaineÔÇÖe g├Âre ise, sivil toplum kendisini geli┼čtirdik├že devlete daha az ihtiya├ž duyacakt─▒r.

HegelÔÇÖe g├Âre devlet sivil toplumu korumal─▒d─▒r. Devlet, ahlak─▒n y├╝ksek bir formu olarak sivil toplumdaki ├žat─▒┼čmalar─▒ sona erdirmelidir. Sivil toplum devlet ili┼čkisinde belirleyici olan devlettir.

John Stuart Mill ve Alexis De Tocqueville g├Âre devlete do─črudan ba─č─▒ml─▒ olmayan, kendi kendine ├Ârg├╝tlenmi┼č ve yasal a├ž─▒dan varl─▒─č─▒ teminat alt─▒na al─▒nm─▒┼č sivil toplum korunmal─▒ ve geli┼čtirilmelidir. Devlet m├╝dahalesi olmamal─▒d─▒r.

Demokratik bir d├╝zen i├žin yasal-hukuksal ve kurumsal alt yap─▒ ile birlikte demokratik de─čerlere sahip ├ž─▒kan ve pratikte ya┼čatan sivil birlik ve olu┼čumlar─▒n da olmas─▒ gerekir.

T├╝rkiyeÔÇÖde Sivil Toplum ve Devlet ─░li┼čkisi
├ťlkemizde sivil toplum ve devlet ili┼čkisini anlamak i├žin, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖna bakmak gerekir. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunda sivil toplumun varl─▒─č─▒, sosyal hayatta farkl─▒ dinlere dayal─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan din├« ├Ârg├╝tler, vak─▒flar, esnaflardan olu┼čan ahi birlikleri, loncalar ve odalar, dernekler, din├« tarikat ve cemaatler gibi toplumsal ya┼čam─▒n s├╝rd├╝r├╝lmesinde faaliyet g├Âsteren sivil toplum ├Ârg├╝tleri ile g├Âsterilebilir. Osmanl─▒da devlet bunlar ├╝zerinde ciddi bir kontrol g├╝c├╝ne sahiptir. III. Selim ve II. MahmutÔÇÖla ba┼člayan, Islahat Ferman─▒, Tanzimat Ferman─▒ ve I. ve II. Me┼črutiyetÔÇÖle devam eden reformlar toplumun ├Âzg├╝rle┼čmesinden ├žok devletin kurtar─▒lmas─▒ i├žin yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

Cumhuriyet d├Âneminde yasal d├╝zenlemelerle muhalefet ├Ârg├╝tlenme imk├ón─▒ bulabilmi┼č; 1960ÔÇÖa kadar 37 yeni parti ve 18958 yeni dernek kurulmu┼čtur. 12 Eyl├╝l 1980 askeri m├╝dahalesinin ard─▒ndan yap─▒lan 1982 Anayasas─▒, sivil toplumun hareket alan─▒n─▒ belirlemi┼č, Milli G├╝venlik Kurulunun yapt─▒─č─▒ d├╝zenlemelerle sivil toplum ├╝zerinde devlet vesayeti ├Ânemli ├Âl├ž├╝de artm─▒┼čt─▒r. 1985ÔÇÖden sonra sivil toplum ciddi geli┼čme g├Âstermi┼čtir. Pek ├žok alanda yeni sivil toplum ├Ârg├╝tleri kurulmu┼čtur. Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖde 4.547ÔÇÖsi vak─▒f, 86.031ÔÇÖi dernek olmak ├╝zere, sendikalar, meslek odalar─▒ ve kooperatiflerin eklenmesi durumunda say─▒ 150.000ÔÇÖi a┼čmaktad─▒r.

Osmanl─▒ÔÇÖda, 1876 AnayasaÔÇÖs─▒nda tan─▒mlanan hak ve ├Âzg├╝rl├╝klerin devlet taraf─▒ndan verilen imtiyaz ya da taviz olarak alg─▒lanm─▒┼čt─▒r. Anayasayla sahip oldu─ču toplumsal d├╝zen ve g├╝├žl├╝ merkezi otorite anlay─▒┼č─▒, devlet kar┼č─▒s─▒nda ├Âzerk sivil bir alan─▒n olu┼čumuna imk├ón tan─▒mam─▒┼čt─▒r. Benzer durum Cumhuriyet d├Ânemi i├žin de s├Âz konusudur. Anayasalar daha ├žok devletin sivil toplumu bi├žimlendirme ara├žlar─▒ olarak i┼člev g├Ârm├╝┼čt├╝r.

T├╝rk siyasal k├╝lt├╝r├╝nde sivil toplum, kimi zaman potansiyel bir tehdit kimi zaman da hegemonyan─▒n ├╝retilmesi i├žin desteklenmesi gereken bir alan olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

T├╝rkiyeÔÇÖde sivil toplumun geli┼čememesinin sebebi, sivil toplumun gerektirdi─či sivil ve siyasal haklar─▒n talep edilmesi ve kullan─▒lmas─▒ konular─▒nda yetersiz olunmas─▒d─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖde sivil toplum-devlet ili┼čkisi aras─▒ndaki sorunlar, siyasal k├╝lt├╝rel olarak devletten kaynakland─▒─č─▒ gibi sivil toplumdan da kaynaklanmaktad─▒r. Devlet, sivil toplumu kontrol etme kayg─▒s─▒yla hareket ederken sivil toplum demokratik iradeye sahip ├ž─▒kmak ve kendi i├žinde demokratik ili┼čkileri geli┼čtirmek konular─▒nda yeterlilik g├Âsterememektedir.

Anayasa ve anayasal d├╝zenlemelerin, sivil toplumu da i├žine alacak ┼čekilde geni┼čletilmesi, sivil topluma siyasi sorumluluk verilmesi, siyasi partilerin devletten ├žok sivil topluma yak─▒n olmas─▒ ve sivil toplumun ve siyasi partilerin demokratik bir yap─▒ i├žinde olmalar─▒ ile sivil toplum-devlet ili┼čkisi demokratikle┼čebilir.


www.netaof.com ekibi
t├╝m ├╝nite ├Âzetlerinin soru yo─čunlu─čunu vurguluyor.

Siyaset Sosyolojisi 4.├ťnite Ders ├ľzeti Notlar─▒

├ľnerilen Sayfalar

NETA├ľFÔÇÖten B├╝y├╝k Kolayl─▒k

NETA├ľFÔÇÖten B├╝y├╝k Kolayl─▒k NetA├Âf.com olarak sizlerin ders ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ daha pratik hale getirmek i├žin her ders …

A├ľFÔÇÖde Muaf Olunabilen Dersler

A├ľFÔÇÖde Muaf Olunabilen Dersler Anadolu ├ťniversitesi A├ž─▒k├Â─čretim, ─░ktisat ve ─░┼čletme Fak├╝lteleri d─▒┼č─▒nda bir y├╝ksek├Â─čretim program─▒ndan …

Soru Sormak ─░stermisiniz ?

Powered by TR5 Online